در فرآیند پیچیده ساختوساز، همیشه همهچیز طبق برنامه پیش نمیرود. گاهی اوقات اختلافنظرها بین مالک و تیم فنی بالا میگیرد و این سوال پیش میآید که قدرت واقعی دست کیست؟ بسیاری از مالکان تصور میکنند چون سرمایه از آنهاست، دستور نهایی را هم آنها میدهند. اما مهندس ساختمان طبق قانون، مسئولیتهایی دارد که فراتر از خواستههای مالی مالک است. اگر شرایط کارگاه خطرناک شود یا کیفیت اجرا زیر سوال برود، آیا مهندس مجری میتواند مانند یک پلیس راهنمایی و رانندگی، دستور “ایست” بدهد؟ پاسخ به این سوال مرز بین یک پروژه موفق و یک پرونده قضایی را تعیین میکند.
بله، مهندس مجری در شرایط خاصی حق توقف کار را دارد. این شرایط عبارتند از: ۱. عدم رعایت ایمنی (HSE) که جان کارگران یا همسایگان را تهدید کند، ۲. انحراف از نقشههای مصوب توسط مالک یا پیمانکاران جزء، ۳. استفاده از مصالح غیر استاندارد و ۴. عدم پرداخت مطالبات (مشروط به مفاد قرارداد). البته این توقف باید کتباً به ناظر و مرجع صدور پروانه گزارش شود.
۱. خط قرمز ایمنی و “تجهیز کارگاه”
مهمترین دلیلی که به مجری قدرت توقف کار میدهد، ایمنی است. اگر مالک از تامین لوازم ایمنی در مرحله تجهیز کارگاه خودداری کند، مجری قانوناً مسئول حوادث است. بنابراین، اگر مجری ببیند که گودبرداری بدون سازه نگهبان انجام میشود یا کارگران در ارتفاع بدون تجهیزات هستند، باید کار را متوقف کند.
در این شرایط، کارگران ساختمانی بدون کلاه ایمنی مشغول کار است.
مجری نباید منتظر حادثه بماند تا بعد به فکر چاره باشد. جلوگیری از حادثه، حتی اگر باعث تاخیر در پروژه شود، واجب است.
۲. انحراف فنی و استفاده از مصالح بنجل
گاهی مالک برای کاهش هزینه تمام شده، تصمیم میگیرد مصالحی ارزانتر از آنچه در نقشهها آمده تهیه کند. او ممکن است با خرید مستقیم از کارخانهای که استاندارد ندارد، یا پیدا کردن لیست قیمتهای مشکوک در بازار، مصالحی نامرغوب وارد کارگاه کند.
مهندس مجری در اینجا نقش بازرس را دارد. اگر مالک اصرار به استفاده از این مصالح داشته باشد و به تذکرات توجه نکند، مجری میتواند با ارائه گزارش تخلف به ناظر، عملیات اجرایی را متوقف کند. استفاده از مصالح بیکیفیت شاید در کوتاهمدت سودآور باشد، اما در بلندمدت “خسارط” جبران ناپذیری به سازه میزند.
شوخیبردار نیست داداش!
ببین رفیق! قضیه خیلی جدیتر از این حرفاست که بخوای با یه “صلوات بفرست حل میشه” سر و تهش رو هم بیاری. وقتی مهندس مجری میگه کار تعطیل، یعنی تعطیل! نمیشه که تو واسه اینکه دو قرون ارزونتر دربیاد، جون مردم رو بگیری دستت. فردا اگه اون سقف رو سر زن و بچه مردم خراب شد، تو میری زندان آب خنک میخوری، مهندس هم بدبخت میشه. پس وقتی میگه وایسا، ترمز رو بکش. فکر نکن چون پول دست توئه، پادشاهی. اینجا میدون جنگ نیست، کارگاه ساختمونیه و قانون خودشو داره. پس لج و لجبازی رو بذار کنار و بذار کار اصولی پیش بره.
۳. مسائل مالی و قرارداد
آیا اگر مالک پول مجری را ندهد، کار متوقف میشود؟ این موضوع به شرایط پرداخت در قرارداد بستگی دارد. معمولاً در قراردادهای مدیریت پیمان یا قیمت مقطوع، بندی وجود دارد که میگوید اگر پرداختها بیش از مدت معینی به تاخیر بیفتد، مجری حق تعلیق کار را دارد.
در این حالت مجری میتواند حتی فرآیند پیش فاکتور آنلاین برای خرید مصالح بعدی را متوقف کند. البته قبل از توقف، باید “مزاکره” صورت گیرد و اخطارهای کتبی ارسال شود. مالک و سرمایهگذار به دفتر مهندس آمد.
۴. فرآیند قانونی توقف کار
توقف کار همینطوری زبانی نمیشود. مهندس مجری باید ابتدا دستور کار صادر کند، سپس رونوشت آن را به مهندس ناظر هماهنگکننده و شهرداری ارسال نماید. اگر مالک تمکین نکرد، ناظر دستور توقف عملیات را به شهرداری میدهد و ماموران اجراییات شهرداری کارگاه را پلمب میکنند.
نقل قول:
“قدرت توقف کار، شمشیر داموکلس مهندس مجری نیست که برای باجگیری استفاده شود؛ بلکه سپری است برای محافظت از سرمایههای ملی و جان انسانها در برابر سهلانگاری و سودجویی.”
منبع علمی
اختیارات و وظایف مجری در خصوص توقف کار، در بندهای مختلف “مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری)” و همچنین مادههای مربوط به تعلیق و فسخ در “شرایط عمومی پیمان (نشریه ۴۳۱۱)” به صراحت ذکر شده است