در دنیای مدرن ساختوساز، داشتن مدرک دانشگاهی به تنهایی کافی نیست. بسیاری از کارفرمایان و سرمایهگذاران به دنبال تضمین کیفیت هستند و مدام میپرسند که آیا مهندس مجری پروژه ما گواهینامه ایزو دارد؟ یا طبق چه استانداردی کار میکند؟ این سوالات زمانی پیچیدهتر میشود که بدانیم صنعت ساختمان پر از خطرات جانی و مالی است. اگر کسی نداند مهندس مجری به چه کاری میاید باشد، احتمالا فکر میکند که او فقط یک ناظر ساده است، در حالی که مجری مسئول پیادهسازی دقیقترین استانداردهای بینالمللی و ملی در دلِ آجر و سیمان است. رعایت استانداردها نه تنها بر هزینه تمام شده تاثیر میگذارد، بلکه تضمینکننده جان انسانهاست.
به طور کلی، مهندس مجری حقیقی (فرد) ملزم به دریافت گواهینامه ایزو (ISO) نیست، اما شرکتهای مجری حقوقی معمولاً برای افزایش اعتبار و شرکت در مناقصات بزرگ، استانداردهای ISO 9001 (مدیریت کیفیت) و ISO 45001 (ایمنی و بهداشت) را اخذ میکنند. با این حال، تمام مهندسان مجری (حقیقی و حقوقی) الزاماً باید از مقررات ملی ساختمان و آییننامههای ایمنی (HSE) پیروی کنند.
استانداردهای الزامی: قانون فصلالخطاب است
قبل از اینکه به سراغ ایزوهای پرزرقوبرق برویم، باید بدانیم که کتاب مقدس هر مهندس مجری، “مقررات ملی ساختمان” است. هیچ ایزویی بالاتر از قانون نیست. مهندس مجری موظف است تمام مراحل، از تجهیز کارگاه گرفته تا نازککاری را طبق مباحث بیستودوگانه مقررات ملی انجام دهد.
اگر مهندس مجری در انتخاب مصالح دقت نکند و مثلاً تیرآهنی را بدون بررسی مشخصات فنی و برگه آنالیز استفاده کند، حتی اگر ده مدرک ایزو هم داشته باشد، مجرم شناخته میشود. مهندسان ناظر و مجری در جلسه کارگاهی حاضر شد.
ایزوها: ابزاری برای “تزمین” کیفیت در شرکتهای حقوقی
برای شرکتهای بزرگ عمرانی و مجریان حقوقی، داشتن ایزو یک مزیت رقابتی است.
۱. ایزو ۹۰۰۱ (مدیریت کیفیت): نشان میدهد که شرکت سیستماتیک کار میکند، نه هیئتی. یعنی فرآیند تامین مصالح پروژه، بایگانی اسناد و مدیریت نیروها نظم دارد.
۲. ایزو ۴۵۰۰۱ (ایمنی و بهداشت): این استاندارد حیاتی است. کارگران ساختمانی در ارتفاع بدون کمربند کار میکند. این استاندارد مجری را مجبور میکند خطرات را ارزیابی کند و پیشگیری نماید.
کاغذ پاره یا مردِ عمل؟
آقا جان! بذار رک بگم. این مدارک و ایزوها همش خوبه، کلا کلاس داره قاب کنی بزنی به دیوار دفترت. ولی سرِ زمین، بتن و آرماتور “ایزو” سرشون نمیشه. وقتی کارگرت داره ملات رو اشتباه درست میکنه، اون کاغذ ایزو نمیاد دستشو بگیره بگه نکن! اونجا فقط “جربزه” و تجربه توئه که حرف میزنه. بعضی از این شرکتها رو دیدم، یه اتاق دارن پر از لوح تقدیر و گواهینامه خارجی، ولی میری سر پروژهشون، کارگر داره با دمپایی جوشکاری میکنه! پس گول این ظاهرسازیها رو نخورید. استاندارد واقعی تو وجدان مهندسه، نه تو اون تیکه کاغذی که با پول خریده شده. کار باید تمیز باشه، حالا چه با ایزو چه بی ایزو.
کنترل کیفیت مصالح و استانداردها
یکی از وظایف اصلی مجری که نیازمند شناخت استانداردهاست، خرید مصالح است. مجری باید بتواند با استعلام قیمت از چندین تامین کننده، بهترین کیفیت را پیدا کند.
او باید تفاوت بین یک محصول دارای نشان استاندارد ملی و یک محصول بیکیفیت را بداند. وقتی بحث خرید مستقیم از کارخانه مطرح میشود، مجری باید مطمئن شود که کارخانه تولیدکننده، استانداردهای لازم در خط تولید را رعایت کرده است. استفاده از مصالح غیراستاندارد به بهانه نوسانات قیمت یا کاهش هزینهها، خیانت در امانت است و نشاندهنده عدم “سلاحیت” حرفهای مجری است.
همچنین در هنگام خریدهای کلان مثل میلگرد، مجری باید وزن بندیل را با جدول وزنی استاندارد (اشتال) چک کند تا کلاه سرش نرود.
نقش HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست)
شاید مهمتر از استانداردهای کیفی، استانداردهای ایمنی باشد. مهندس مجری باید بر اساس آییننامه حفاظت کارگاههای ساختمانی، محیطی امن ایجاد کند. این شامل نصب حفاظها، تامین کلاه و کفش ایمنی و آموزش پرسنل است.
نقل قول:
“استانداردها زبان مشترک مهندسی هستند. بدون آنها، ساختمانسازی به هرجومرج تبدیل میشود. یک مهندس مجری متعهد، ایزو را نه برای ویترین دفترش، بلکه برای نهادینه کردن فرهنگ کیفیت در تکتک ستونهای ساختمان میخواهد.”
منبع علمی
الزامات مربوط به رعایت استانداردها و ایمنی در اجرا، به طور مفصل در “مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا)” و همچنین استاندارد ISO 9001:2015 (سیستمهای مدیریت کیفیت) تدوین شده توسط سازمان جهانی استاندارد، قابل استناد است.