بسیاری از مالکان تصور میکنند که ساختوساز تنها شامل خرید زمین، تامین مصالح پروژه و استخدام چند بنا و کارگر است. آنها با هدف کاهش هزینه تمام شده، از استخدام مهندس مجری صاحب صلاحیت خودداری میکنند. اما وقتی پروژه به مرحله نهایی میرسد و نوبت به دریافت سند و پایانکار میرسد، با درهای بسته شهرداری مواجه میشوند. اینجاست که مالک با خود میگوید اصلا مهندس مجری به چه کاری میاید که نبودش کل سرمایه من را بلوکه کرده است؟ واقعیت این است که بدون امضای این مهندس، ساختمان شما از نظر قانونی “ناتمام” محسوب میشود.
بله، قطعاً. طبق قانون، صدور شناسنامه فنی و ملکی که پیشنیاز صدور پایانکار است، منوط به تایید و امضای مهندس مجری ذیصلاح است. بدون برگه “تاییدیه اتمام عملیات ساختمانی” که توسط مجری امضا و مهر شده باشد، شهرداری هیچگونه پایانکاری صادر نمیکند و پرونده در کمیسیونهای داخلی قفل میشود.
۱. قفل شدن پرونده در نظام مهندسی و شهرداری
فلسفه وجودی مجری، تضمین کیفیت است. شهرداری برای اینکه مطمئن شود ساختمان بر اساس مقررات ملی ساخته شده، از مالک برگه تعهد مجری میخواهد. اگر در ابتدای کار مجری صوری معرفی کرده باشید یا در میانه کار او را حذف کرده باشید، در پایان کار با مشکل مواجه میشوید.
برای آزادسازی پایانکار، مجری باید گزارشهای مرحلهای و نهایی را ثبت کند. اگر مجری نباشد، سیستم کامپیوتری شهرداری اجازه پیشروی به مرحله بعدی را نمیدهد. متاسفانه بسیاری از پروندههای ساختمانی به دلیل همین موضوع در بایگانی شهرداری خاک خورد.
۲. نقش تاییدیه مصالح در پایانکار
یکی از وظایف مجری، تایید استاندارد بودن مصالح است. او باید تایید کند که اسکلت فلزی از بازار آهن شادآباد یا منابع معتبر تهیه شده و دارای استاندارد است. او باید بر اساس لیست قیمت و فاکتورهای رسمی، کیفیت بتن و میلگرد را تضمین کند.
بدون این تاییدیه، هیچکس مسئولیت استحکام بنا را نمیپذیرد. اخذ این تاییدیه برای صدور شناسنامه فنی ملکی “زروری” است و بدون آن، ساختمان هویت فنی ندارد.
۳. گرفتاریهای کف بازار
آقا جان! بیخیال این حرفا شو که “خودم میسازم ارزون دربیاد”. شهرداری با کسی شوخی نداره. فکر کردی میتونی بری چهار تا تیرآهن از بنگاه بخری، چهار تا آجر بذاری رو هم، بعدش بری سند بگیری؟ کور خوندی! اون کارمند شهرداری تا امضای مهندس مجری رو نبینه، حتی جواب سلامتم نمیده. الان دیگه مثل قدیم نیست که با یه جعبه شیرینی کار راه بیفته. الان همه چی سیستمی شده. تو حتی اگه بری استعلام قیمت بگیری و بهترین جنس رو هم بزنی، تا اون مهندس مهر نذاره پای برگه، ساختمونت حکم یه انبار غیرمجاز رو داره. پس الکی مقاومت نکن، وگرنه موقع فروش ملک، مشتری که بیاد ببینه پایانکار نداری، تو سر مالت میزنه و مفت از چنگت در میاره.
۴. راهکارهای حقوقی و مالی در صورت نبود مجری
اگر به هر دلیلی پروژه بدون مجری تمام شده باشد، مالک باید برای دریافت پایان کار به دنبال یک مهندس مجری باشد که حاضر شود مسئولیت ساختمان ساخته شده را بپذیرد.
این کار بسیار دشوار و پرهزینه است. مهندس جدید باید تستهای مخرب و غیرمخرب بتن و جوش انجام دهد تا از استحکام بنا مطمئن شود. او باید یک برآورد هزینه ساخت مجدد انجام دهد و نقشههای چونساخت تهیه کند.
اغلب مهندسان زیر بار مسئولیت ساختمانی که خودشان نساختهاند نمیروند، چون اگر زلزلهای بیاید، آنها باید پاسخگو باشند. مهندسین خبره معمولاً از قبول این نوع پروژهها امتناع کردند و نپذیرفت.
۵. تبعات نداشتن شناسنامه فنی و ملکی
پایانکار بدون شناسنامه فنی و ملکی صادر نمیشود و شناسنامه فنی هم بدون امضای مجری “تعیید” نمیگردد. این زنجیره قانونی طوری طراحی شده که راه فراری باقی نگذارد. علاوه بر این، طبق قانون پیشفروش ساختمان، فروش واحدهایی که شناسنامه فنی ندارند، جرم محسوب میشود.
نقل قول:
“حذف مهندس مجری شاید در کوتاهمدت باعث صرفهجویی در هزینهها شود، اما در بلندمدت تبدیل به گرانترین تصمیم مالک خواهد شد. ساختمانی که پایانکار ندارد، مانند خودرویی است که پلاک ندارد؛ نه قابل خرید و فروش قانونی است و نه ارزش واقعی خود را در بازار پیدا میکند.”
منبع علمی
الزامات مربوط به صدور شناسنامه فنی و ملکی و نقش مجری در آن، در “ماده ۱۹ و ۲۱ آییننامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان” و همچنین “مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری)” به صراحت بیان شده است.