از نظر حقوقی و قانونی، تعیین نوع سیستم سازه‌ای بر عهده “طراح سازه” و تایید نهایی سازمان نظام مهندسی است و مهندس مجری مستقیماً حق تغییر نقشه‌های مصوب را ندارد. اما از نظر فنی و مدیریتی، مهندس مجری قبل از شروع فاز طراحی یا در مرحله “مهندسی ارزش”، به عنوان مشاور کلیدی عمل می‌کند و می‌تواند با ارائه دلایل موجه (مثل محدودیت‌های سایت، بودجه یا زمان)، نظر کارفرما و طراح را به سمت سیستم بهینه‌تر تغییر دهد.

برای هماهنگی لحظه‌ای، ایجاد یک گروه مشترک در پیام‌رسان‌ها برای ارسال عکس و فیلم‌های لحظه‌ای از مراحل حساس (مثل قبل از بتن‌ریزی یا پوشاندن تأسیسات) ضروری است. اما این کافی نیست؛ توافق بر سر “نقاط توقف” در ابتدای پروژه و استفاده از نرم‌افزارهای مدیریت پروژه ابری برای ثبت دستورکارها و تاییدات آنلاین، بهترین راهکار ترکیبی است.

مهندس مجری موظف است بر زیرسازی سطوح (گچ‌کاری صاف و خشک)، کیفیت متریال (رنگ، چسب، کاغذ دیواری) و نحوه اجرای آن‌ها نظارت کند. کنترل عدم وجود رطوبت در دیوارها قبل از اجرا، یکنواختی پوشش و رعایت استانداردهای بهداشتی و ایمنی مواد شیمیایی (VOCs) مستقیماً بر عهده مجری است.

طبق قانون نظام مهندسی، حداقل سابقه کار حرفه‌ای برای دریافت پروانه اشتغال به کار اجرا (پایه ۳) برای دارندگان مدرک کارشناسی ۳ سال، کارشناسی ارشد ۲ سال و دکتری ۱ سال پس از فارغ‌التحصیلی است. اما برای تبدیل شدن به یک مجری موفق، علاوه بر این سنوات قانونی، حداقل ۵ سال تجربه عملی مستمر در کارگاه‌های ساختمانی (به عنوان کارآموز یا سرپرست کارگاه) ضروری است.

مهندس مجری طبق مبحث دوم مقررات ملی و اصول اخلاق مهندسی، موظف است تمامی خطرات بالقوه (ایمنی، فنی و حقوقی) را شناسایی کرده و به صورت کتبی و مستند به اطلاع مالک برساند. عدم آگاه‌سازی مالک، رافع مسئولیت مدنی و کیفری مجری در صورت بروز حادثه نخواهد بود.

مهندس مجری موظف است تمام اتصالات مکانیکی (فلنجی، رزوه‌ای، جوشی) را از نظر نشتی، لرزش و انطباق با مشخصات فنی کنترل کند. او باید بر کیفیت واشرها، سفت بودن پیچ و مهره‌ها و استفاده از لرزه‌گیرهای استاندارد نظارت مستقیم داشته باشد و قبل از حضور ناظر، تست‌های فشار و عملکرد را انجام دهد.

مهندس مجری باید در سه مرحله عمل کند: ۱. قبل از تخلیه: چک کردن بارنامه، تطبیق مشخصات فنی با سفارش و بررسی چشمی سلامت بار. ۲. حین تخلیه: نظارت بر نحوه جابجایی ایمن و جلوگیری از آسیب دیدن مصالح. ۳. بعد از تخلیه: شمارش یا وزن‌کشی دقیق، دپوی صحیح در انبار مسقف یا روی پالت و مستندسازی برای گزارش به ناظر.

مهندس مجری نه‌تنها می‌تواند، بلکه از نظر فنی “بهتر است” که پیمانکاران ماهر و تأیید شده خود را پیشنهاد دهد؛ زیرا مسئولیت نهایی کیفیت اجرا با اوست. با این حال، تصمیم نهایی معمولاً (بسته به نوع قرارداد مدیریت پیمان یا دستمزد) با توافق مالک است و مجری نمی‌تواند بدون دلیل فنی موجه، پیمانکار ارزان‌تر یا باکیفیت‌ترِ پیشنهادی مالک را رد کند.

مهندس مجری باید قبل از صدور مجوز بتن‌ریزی، موارد زیر را چک کند: تمیزی سطح قالب‌ها از ضایعات، استحکام پایه‌های اطمینان (جک‌ها)، سایز و فواصل دقیق میلگردها طبق نقشه، طول همپوشانی (اورلپ) میلگردها، نصب صحیح اسپیسرها برای تأمین کاور بتن، و جاگذاری دقیق غلاف‌های تأسیساتی. همچنین اطمینان از کیفیت بتن سفارش داده شده و آمادگی پمپ بتن الزامی است.