در عصر دیجیتال که بسیاری از مشاغل به سمت دورکاری و فریلنسری رفتهاند، این سوال برای بسیاری از فعالان صنعت ساختمان پیش میآید که آیا میتوان مدیریت یک کارگاه ساختمانی را از راه دور انجام داد؟ آیا تکنولوژی آنقدر پیشرفت کرده است که مهندس مجری با یک لپتاپ و دوربینهای مداربسته، پروژه را پیش ببرد؟ تصور اینکه مهندس در خانه نشسته و با سفارش آنلاین مصالح را پای کار میفرستد جذاب است، اما واقعیت خشن کارگاههای ساختمانی چیز دیگری میگوید. نقش مهندس ناظر در این میان چیست و قانون چه دیدگاهی دارد؟
خیر، طبق مباحث مقررات ملی ساختمان و تعهدات حقوقی، “دورکاری” کامل برای مهندس مجری معنا ندارد. وظیفه مجری “مدیریت اجرایی کارگاه” است که نیازمند حضور مستمر (طبق تعریف قرارداد) برای کنترل کیفیت، ایمنی و نیروهای انسانی است. اگرچه برخی امور مانند خرید و تدارکات میتواند آنلاین باشد، اما نظارت بر نحوه اجرای صحیح میلگردگذاری یا بتنریزی با کنترل از راه دور امکانپذیر نیست و رافع مسئولیتهای کیفری مجری نخواهد بود.
مرز باریک بین مدیریت مدرن و غیبت غیرمجاز
شاید بتوان بخشهایی از کار را مدرن کرد.
مثلاً امروزه مجری میتواند برای تامین مصالح پروژه از ابزارهای دیجیتال استفاده کند.
او میتواند با استعلام قیمت از چندین سایت و بررسی لیست قیمت آهنآلات، بهترین زمان را برای خرید انتخاب کند.
گرفتن پیش فاکتور آنلاین از یک فروشگاه معتبر و مقایسه آن با قیمت کارخانه کار را راحت کرده است.
حتی خرید اینترنتی ابزارآلات و تجهیز کارگاه نیز از راه دور ممکن است.
اما اشتباه است که فکر کنیم کل پروسه اجرا همین خرید کردن است.
بسیاری از مهندسان جوان “فکر میکند” که مدیریت پروژه فقط پشت میز نشستن است
حضور فیزیکی برای حل تعارضات کارگری و تصمیمگیری در لحظات بحرانی ضروری است.
کنترل کیفیت
دوربینهای مداربسته شاید برای نگهبانی مناسب باشند، اما نمیتوانند جایگزین چشم مهندس شوند.
آیا میتوان از پشت مانیتور فهمید که اسلامپ بتن مناسب است یا خیر؟
آیا میتوان “مصلح” نامرغوب را از روی عکس تشخیص داد؟
وقتی بار میلگرد میرسد، مجری باید آن را با جدول وزنی و برگه آنالیز تطبیق دهد تا از استاندارد بودن آن مطمئن شود.
اگر مجری سر کار نباشد، ممکن است کارگران از آب زیاد در بتن استفاده کنند یا در اجرای اتصالات کوتاهی کنند.
در این شرایط، مهندس ناظر موظف است عدم حضور مجری را گزارش کند و حتی میتواند دستور توقف کار را صادر نماید.
علاوه بر این، خطر “سرفت” در کارگاههای بدون سرپرست بسیار بالاست و دوربینها همیشه بازدارنده نیستند.
حاجی با زوم و واتساپ ساختمون بالا نمیره!
آقا جان من، دلت خوشه ها! نشستی تو خونه پای بخاری، چاییتو میخوری، بعد با گوشی ویس میدی به اوستا بنا که دیوارو صاف ببر بالا؟ مگه خاله بازیه؟ اینجا کارگر جماعت اگه بالاسرش نباشی، ملات رو شل درست میکنه، آجر رو کج میذاره، تهشم میگه مهندس گفت! نمیشه که با کنترل از راه دور ساختمون ساخت. باید بیای چکمه پات کنی، بری تو گل و شل، داد بزنی، بالا پایین کنی تا کار دربیاد. فردا که سقف شکم داد یا لوله ترکید، نمیتونی بگی اینترنت قطع بود ندیدم! صاحب کار پول میده که تو اونجا باشی، نه اینکه مجازی مدیریت کنی. پاشو بیا سر کار، وگرنه کلاهت پس معرکهس.
مدیریت هزینهها و جلوگیری از پرت مصالح
یکی از وظایف اصلی مجری، کنترل هزینه تمام شده پروژه است.
اگر مجری در کارگاه نباشد، نمیتواند بر میزان مصرف مصالح نظارت کند.
این موضوع باعث افزایش پرت مصالح و بالا رفتن برآورد هزینه ساخت میشود.
حضور مجری باعث میشود تا مصالح پای کار به درستی انبار شوند و از ضایعات جلوگیری گردد.
مدیران پروژه موفق معتقد است که سود اصلی در مدیریت صحیح کارگاه نهفته است
بنابراین، اگرچه تکنولوژی به کمک آمده، اما چکمههای خاکی مهندس مجری هنوز هم مهمترین ابزار کار است.
نقل قول تخصصی:
“طبق تعریف ارائه شده در مبحث دوم مقررات ملی ساختمان و اصول مدیریت پروژه (PMBOK)، سرپرستی کارگاه (Site Supervision) مستلزم حضور فیزیکی موثر برای هدایت عملیات اجرایی است. واژه ‘اقامت’ در کارگاه که در قراردادهای سرپرست کارگاه ذکر میشود، به معنای در دسترس بودن دائم در ساعات کاری است. تکنولوژیهای نظارت از راه دور (Remote Monitoring) صرفاً ابزارهای کمکی (Auxiliary Tools) محسوب میشوند و رافع مسئولیت مدنی و کیفری ناشی از عدم نظارت مستقیم نیستند.”
منبع علمی
الزام حضور مجری و تعریف نحوه فعالیت او در “فصل چهارم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری)” و همچنین “شیوه نامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی – بخش وظایف مجری” تشریح شده است که بر حضور مستمر در کارگاه تاکید دارد.