ساخت یک ساختمان مانند رهبری یک ارکستر بزرگ است. مالک سرمایهگذار است، اما چه کسی نوازندگان (پیمانکاران) را انتخاب میکند؟ بسیاری تصور میکنند چون مالک پول را میدهد، حق دارد هر کسی را که ارزانترین قیمت را داد، استخدام کند. اما اینجا دقیقاً نقطهای است که بحث “مهندس مجری کاری میاید” مطرح میشود. اگر مجری صرفاً یک امضا باشد، بله کاری از دستش بر نمیآید؛ اما در یک پروژه واقعی، او فیلتر اصلی ورود نیروهای فنی به کارگاه است.
بله، نقش بسیار پررنگی دارد. اگرچه قرارداد مالی معمولاً توسط مالک بسته میشود، اما تایید صلاحیت فنی پیمانکاران (جوشکار، آرماتوربند، لولهکش و…) قانوناً بر عهده مهندس مجری است. مجری حق دارد پیمانکاری که فاقد مهارت لازم است را رد کند، حتی اگر مالک با او قرارداد بسته باشد.
۱. جنگ قیمت و کیفیت: استعلام بها یا استعلام مهارت؟
مالک معمولاً به دنبال کاهش هزینه تمام شده است. او با یک استعلام قیمت ساده از چند اکیپ اجرایی، کسی را که پایینترین عدد را پیشنهاد دهد انتخاب میکند. اما مهندس مجری به مشخصات فنی نگاه میکند.
آیا این پیمانکار تا به حال تامین مصالح پروژه سنگین را انجام داده است؟ آیا ابزارآلات او استاندارد هستند؟
مجری میداند که پیمانکار ارزان ممکن است از مصالح فروشی نزدیک من جنس درجه سه بخرد یا پرتی مصالح را بالا ببرد. پیمانکاران لولهکشی آمد و کار را شروع نکردند.
بنابراین مجری با بررسی نمونه کارهای قبلی و مشاوره فنی، “سلاحیت” اکیپ را میسنجد.
۲. دردسرهای فک و فامیل مالک
آقا جان من دیگه خسته شدم! مالک میاد میگه “پسرخالم جوشکاره، کارش درسته، قیمتشم مفته”. میگم بابا این پسرخاله تو تا حالا دو تا تیرآهن نمره ۱۸ رو به هم وصل کرده؟ میگه نه ولی تو باغچه نرده جوش داده! آخه نرده باغچه چه ربطی به اسکلت ساختمون ۵ طبقه داره؟ بعد که میاد سر کار، گند میزنه به اتصالات، حالا خر بیار و باقالی بار کن. منِ مجری باید وایسم بالا سرش که یوقت ستون کج نره بالا. به خدا اگه بذارم اینجور آدما پاشونو بذارن تو کارگاه. همون اول میگم یا اکیپ فنی که من میگم، یا من امضا نمیدم. شوخی که نیست، جون مردم وسطه. تهش هم مالک میگه چرا سخت میگیری، ولی وقتی زلزله اومد میفهمه چرا سخت میگرفتم.
۳. مدیریت قراردادها و شرایط پرداخت
نقش دیگر مجری، تنظیم نحوه پرداختها متناسب با پیشرفت واقعی کار است. بسیاری از پیمانکاران جزء درخواست پیش فاکتور آنلاین یا پول نقد دارند. مجری باید تایید کند که آیا کاری که انجام شده با شرایط پرداخت مندرج در قرارداد همخوانی دارد یا خیر.
مثلاً اگر پیمانکار اسکلت ادعا میکند ۵۰ تن آهن بافته است، مجری باید با محاسبه وزن دقیق و چک کردن لیست قیمت روز، صورتوضعیت را تایید کند.
بدون تایید مجری، مالکان پول را به حساب پیمانکار ریخت و پروژه خوابید.
۴. تضمین کیفیت و مصالح
انتخاب پیمانکار فقط انتخاب نیروی انسانی نیست؛ گاهی شامل انتخاب تامینکننده هم میشود. مجری باید مطمئن شود که پیمانکار از بهترین مارک چسب کاشی یا لوله استفاده میکند. اگر پیمانکار بخواهد جنس متفرقه را جایگزین برند اصلی کند، مجری مانع میشود. این نظارت دقیق بهترین “تزمین” برای طول عمر ساختمان است.
نقل قول:
“انتخاب پیمانکار بدون مشورت با مهندس مجری، مانند خریدن دارو بدون مشورت با پزشک است. شاید در نگاه اول ارزانتر تمام شود، اما عوارض جانبی آن میتواند کل سیستم (پروژه) را از پا درآورد.”
منبع علمی
بر اساس “بند ۲-۴-۳ مبحث دوم مقررات ملی ساختمان”، مهندس مجری موظف است بر کار پیمانکاران جزء و کارگران نظارت مستقیم داشته باشد و استفاده از نیروهای فاقد صلاحیت فنی در کارگاه ممنوع است. این بند قانونی، حق وتوی فنی را در انتخاب پیمانکاران به مجری میدهد.