پروژههای سریعالاجرا در صنعت ساختمان، میدان جنگی هستند که در آن زمان دشمن اصلی است. در این نوع پروژهها، مراحل طراحی و اجرا با هم همپوشانی دارند و فشار کاری برای تحویل به موقع پروژه بسیار بالاست. مهندس مجری در این سناریو، دیگر تنها یک ناظر فنی نیست؛ بلکه یک مدیر بحران و یک استراتژیست اقتصادی است. اما چه مهارتهایی این فرد را از یک مهندس معمولی متمایز میکند؟
جعبه ابزار مهارتی مهندس مجری
مهندس مجری در پروژههای سریعالاجرا باید مهارتهای مدیریت همزمان (Concurrent Engineering)، تسلط بر سیستمهای پیشساخته (Prefabrication)، قدرت تصمیمگیری آنی، مدیریت تدارکات چابک و توانایی رهبری تیمهای چندگانه در شیفتهای کاری فشرده را داشته باشد.
۱. مهارت مدیریت تدارکات و هوش بازاری
ببین مهندس، تو پروژه سریعالاجرا وقت نداری بشینی چای بخوری تا بار برسه. باید گرگ بازار باشی! همون اول کار گوشی رو برمیداری، زنگ میزنی به چند تا بنگاه معتبر، یه استعلام قیمت مشتی میگیری. نرو سراغ دلال که پولت رو هدر بدی، مستقیم برو سراغ خرید مستقیم از کارخانه. لیست اقلام رو بفرست، بگو واسم پیش فاکتور آنلاین بفرستن همین الان. حواست به نوسانات قیمت باشه، اگه دیدی قیمت روز میلگرد داره میره بالا، سریع خرید چکی یا نقدی رو نهایی کن. دنبال جایی باش که تحویل فوری داشته باشه، حتی اگه هزینه حمل باهات گرونتر بیفته، چون خواب پروژه ضررش بیشتره. یه جنسی بخر که استاندارد باشه ولی قیمت رقابتی داشته باشه. خلاصه که باید جوری خرید کنی که هم انبارت پر باشه، هم هزینه تمام شده پروژه نچسبه به سقف. اگه بتونی خرید عمده کنی که دیگه نونت تو روغنه و میتونی تخفیف خرید خوبی بگیری.
۲. تسلط بر تکنولوژیهای ساخت نوین
در پروژههایی که سرعت حرف اول را میزند، روشهای سنتی دیگر پاسخگو نیستند. مهندس مجری باید با سیستمهای قالببندی مدرن، سقفهای عرشه فولادی و دیوارهای خشک (Drywall) آشنایی کامل داشته باشد. استفاده از این مصالح نیازمند ازمینان از کیفیت اتصالات است.
باید شد استفاده از مصالح زودگیر و افزودنیهای بتن برای کاهش زمان قالببرداری. دانش فنی در مورد زمان گیرش بتن و نحوه کیورینگ سریع، از مهارتهای حیاتی است.
۳. مدیریت مستندات و برگه مجری
سرعت بالا نباید باعث کاهش دقت در مستندسازی شود. یکی از وظایف اصلی، پر کردن و تایید مراحل کار در برگه مجری است. این برگه سند حقوقی دفاع از مهندس در برابر حوادث احتمالی است. در پروژههای سریع، مراحل کار به سرعت طی میشوند و اگر گزارشهای روزانه و تاییدیههای مرحلهای (مثل تایید آرماتوربندی قبل از بتنریزی فوری) دقیق ثبت نشوند، در زمان اخذ پایانکار یا بروز حادثه، مهندس مجری خلع سلاح خواهد شد.
۴. مدیریت منابع انسانی و ایمنی
کار در چند شیفت و با تراکم نیروی بالا، ریسک حوادث را افزایش میدهد. مهندس مجری باید توانایی مدیریت اکیپهای شبکار را داشته باشد و بر رعایت HSE نظارت سختگیرانه داشته باشد. یک زرورت اساسی، کنترل خستگی کارگران است.
نیست ممکن که بدون برنامه ریزی دقیق شیفت ها، کیفیت کار را حفظ کرد.
پیتر دراکر (Peter Drucker)، پدر علم مدیریت نوین، جملهای دارد که کاملاً مصداق پروژههای سریعالاجرا است: «زمان کمیابترین منبع است و اگر مدیریت نشود، هیچ چیز دیگری مدیریت نخواهد شد.» مهندس مجری باید این مفهوم را در تکتک لحظات پروژه جاری کند.
۵. مهارت حل تعارض و ارتباطات
در پروژههای فستتراک، تداخل کاری بین اکیپ تاسیسات و ابنیه بسیار زیاد است. مهندس مجری باید مهارت نرم بالایی در حل اختلافات داشته باشد و بتواند قبل از اینکه تنشها باعث توقف کار شود، راهحل میانه را پیدا کند. او باید بتواند تعادل بین “سرعت”، “هزینه” و “کیفیت” را برقرار کند بدون اینکه هیچکدام فدای دیگری شود.
نتیجهگیری
مهندس مجری در پروژههای سریعالاجرا، ترکیبی از یک مدیر پروژه، یک بازرگان و یک مهندس فنی است. او باید بتواند مصالح را با بهترین قیمت و سریعترین زمان تامین کند، تیمهای اجرایی را هماهنگ نگه دارد و با ثبت دقیق وقایع در اسناد رسمی، از بار حقوقی خود محافظت نماید.
منبع علمی:
برای مطالعه بیشتر در مورد تکنیکهای مدیریت زمان در پروژههای ساختمانی، منبع زیر توصیه میشود:
Austin, S., Baldwin, A., Li, B., & Waskett, P. (1999). Analytical design planning technique for programming the building design process. Proceedings of the Institution of Civil Engineers-Structures and Buildings, 134(2), 111-118.