یکی از چالشبرانگیزترین مراحل در اجرای ساختمان، فاز گذار از سفتکاری به نازککاری و شروع عملیات تاسیساتی است. این مرحله دقیقاً همان جایی است که تداخلات کاری به اوج خود میرسد و اگر مدیریت صحیحی اعمال نشود، پروژه با تأخیرهای طولانی و دوبارهکاریهای پرهزینه مواجه خواهد شد. سوالی که برای بسیاری از فعالان صنعت ساختمان مطرح میشود این است که آیا مهندس مجری ساختمان (عمران/معماری) وظیفه دارد بستر کار را برای ورود تیم تاسیسات و ناظر مربوطه آماده و تایید کند؟
بله، این یک الزام مدیریتی و فنی است
مهندس مجری به عنوان مدیر فنی پروژه، موظف است قبل از ورود اکیپهای تاسیساتی، اتمام صحیح عملیات بنایی، اجرای والپستها، تراز بودن کفها و باز بودن داکتها را کنترل کرده و سپس به صورت مکتوب یا در دفتر کارگاه، آمادگی واحدها را برای شروع عملیات لولهکشی و برقکاری به ناظر تاسیسات اعلام نماید.
نقش کلیدی مهندس مجری در هماهنگی بینرشتهای
وظیفه مهندس مجری تنها محدود به اجرای سازه نیست. او باید مطمئن شود که شیارزنیهای انجام شده برای عبور لولهها آسیبی به دیوارهای حمال یا ستونها نمیزند. یک زرورت اجتنابناپذیر در این مرحله، بررسی نقشههای همپوشانی (Overlay) است. اگر مجری بدون بررسی زیرسازی، اجازه ورود لولهکش را بدهد، ممکن است لولهها در تراز نادرستی نصب شوند و بعداً در کفسازی مشکل ایجاد کنند.
است لازم که مهندس مجری قبل از تماس با ناظر تاسیسات، تمام نخالهها را از پای کار جمعآوری کند. تمیزی کارگاه شرط اول ایمنی و دقت در اجرای تاسیسات است.
تدارکات هوشمندانه: خرید مصالح با دید بازاری
آقا جان، قبل از اینکه زنگ بزنی به ناظر تاسیسات بگی پاشو بیا سر کار، اول ببین جنس جور هست یا نه. الان تو این بازار خراب، نمیشه لنگ یه متر لوله موند. پاشو برو کف بازار، یه دوری بزن. الان بهترین وقت برای خرید مستقیم از کارخانه است چون دلالها رو دور میزنی. گوشی رو بردار، چهار جا زنگ بزن استعلام قیمت بگیر. به حرف یه مغازهدار اکتفا نکن، لیست قیمت شرکتهای مختلف رو بذار جلوت مقایسه کن. اگه بتونی خرید عمده کنی که نونت تو روغنه، چون قیمت همکاری پات حساب میکنن. حواست به نوسانات قیمت هم باشه، یهو میبینی دلار تکون خورد، هزینه تمام شده پروژهت رفت بالا. دنبال جاهایی باش که فروش ویژه دارن یا شرایط پرداخت چکی میدن، اینجوری نقدینگیت گیر نمیکنه. واسه حمل و نقل هم زرنگ باش، جنسی رو بخر که قیمت تحویل در محل باشه یا حداقل هزینه باربریش با خود فروشنده باشه. خلاصه جنس رو جور کن، پیش فاکتور آنلاین بگیر، مطمئن شو بهترین مارک رو با قیمت رقابتی خریدی، بعد سینه سپر کن بگو مهندس ناظر تشریف بیارن برای بازدید.
مستندسازی و مسئولیتهای حقوقی
زمانی که مهندس مجری اعلام میکند واحد آماده تاسیسات است، یعنی تائید کرده که دیوارچینیها شاقول هستند و محل عبور لولهها (داکتها) طبق نقشه معماری باز گذاشته شده است. ثبت این مراحل در برگه مجری از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر مجری این تاییدیه را ندهد و پیمانکار تاسیسات خودسرانه کار را شروع کند، در صورت بروز هرگونه تداخل (مثلاً برخورد لوله فاضلاب با تیر بتنی)، مسئولیت تخریب و اصلاح با پیمانکار خواهد بود. اما اگر مجری تایید کند و بعداً مشخص شود دیوار کج بوده و لوله توکار جا نمیشود، مجری باید پاسخگو باشد.
نیست قابل توجیح که مهندس مجری از زیر بار این هماهنگی شانه خالی کند.
دیدگاه استاندارد مدیریت پروژه
هماهنگی بین رشتههای مختلف (سازه، معماری، برق و مکانیک) یکی از ارکان اصلی مدیریت پروژه است. همانطور که در استاندارد PMBOK اشاره شده است:
«مدیریت یکپارچگی پروژه (Project Integration Management) مستلزم آن است که مدیر پروژه (در اینجا مهندس مجری) اطمینان حاصل کند که خروجی یک فاز (مانند سفتکاری) به عنوان ورودی صحیح و کامل برای فاز بعدی (تاسیسات) قابل استفاده است. شکست در این نقطه اتصال، عامل اصلی ۴۰ درصد از تاخیرات پروژه است.»
نتیجهگیری
تایید آمادگی واحدها برای تحویل به ناظر تاسیسات، نه یک لطف، بلکه یک وظیفه حرفهای برای مهندس مجری است. این کار شامل کنترل کیفیت سفتکاری، تمیزکاری کارگاه و اطمینان از تامین مصالح پای کار (ترجیحاً با خرید آنلاین و استعلام قیمت روز برای کاهش هزینهها) میباشد. این هماهنگی، ضامن اجرای روان و بدون وقفه ساختمان است.
منبع علمی:
برای مطالعه بیشتر در زمینه مدیریت تداخلات بین رشتهای در ساخت و ساز، منبع زیر پیشنهاد میشود:
Tommelein, I. D., & Riley, D. R. (1999). Integration of design and construction: The mechanical and electrical systems perspective. Journal of Construction Engineering and Management, 125(6), 430-437.