یکی از چالشهای اصلی سازندگان و مالکان در شروع پروژه، برآورد هزینههای مهندسی است. شاید اولین سوالی که به ذهن برسد این باشد که اصلاً مهندس مجری چیست و چرا باید هزینهای جداگانه برای او پرداخت کرد؟ واقعیت این است که هزینه پرداختی به مجری، در برابر سود ناشی از مدیریت صحیح منابع و کاهش پرت مصالح، ناچیز است. اما این عدد دقیقاً چطور به دست میآید؟ آیا توافقی است یا تعرفه دولتی دارد؟ در این مقاله تمام روشهای محاسبه را بررسی میکنیم.
هزینه مهندس مجری معمولاً به دو روش محاسبه میشود: ۱. بر اساس تعرفه سازمان نظام مهندسی: که تابعی از متراژ زیربنا، تعداد طبقات و گروه ساختمانی (الف، ب، ج، د) است و سالانه ابلاغ میشود. ۲. بر اساس درصد مدیریت پیمان: که در این روش مجری درصدی از کل هزینههای ساخت (معمولاً بین ۸ تا ۱۵ درصد) را به عنوان حقالزحمه دریافت میکند و در عوض مسئولیت تمامی خریدها و اجرا را بر عهده میگیرد.
عوامل موثر بر قیمت (متراژ و پیچیدگی)
مهمترین فاکتور در تعیین قیمت، هزینه ساخت هر متر مربع بنا است. هرچه پروژه بزرگتر و در شهرهای گرانی مثل تهران یا مشهد باشد، تعرفه پایه بالاتر است. مهندس مجری وظیفه دارد با تجهیز کارگاه اصولی و مدیریت دقیق، از هدر رفتن سرمایه جلوگیری کند.
اگر قرارداد شما به صورت مدیریت پیمان باشد، مجری موظف است برای خرید مصالح، استعلام قیمت بگیرد. او باید با بررسی لیست قیمت تامینکنندگان مختلف و تحلیل نوسانات قیمت بازار، بهترین زمان خرید را پیدا کند. هنر یک مجری خوب این است که به جای خرید از مغازههای خردهفروشی، به سراغ خرید مستقیم از کارخانه برود یا با خرید عمده از بازار آهن شادآباد یا مراکز پخش عمده، تخفیفهای عالی بگیرد.
ببین داداش من! بذار رک و پوست کنده بگم. تو بازار ساختمون، اگه گرگ نباشی میخورنت! هزینه مجری رو ول کن، ببین چقدر برات سود داره. یه مجریِ کاردرست، جوری واست میلگرد میخره که انگار داره واسه باباش میخره. نه اینکه بره با آهنفروش دست به یکی کنه و فاکتور صوری بیاره. بعضیها میان سر قیمت چونه میزنن، میگن “آقا کمتر حساب کن مشتری شیم”، ولی نمیدونن همون “آقا” اگه کار بلد نباشه، دو برابر اون تخفیف رو توی پرت آهن و سیمان بهت ضرر میزنه. پس دنبال ارزونی نباش، دنبال آدم “حلالخور” و “سگدوزن” باش که پولت حروم نشه.
روشهای پرداخت و قرارداد (شرایط مالی)
در بحث مالی، شرایط پرداخت بسیار مهم است. معمولاً مبلغ قرارداد مجری (اگر بر اساس تعرفه باشد) در چند مرحله پرداخت میشود:
- پیشپرداخت (هنگام امضای قرارداد).
- پایان سفتکاری.
- پایان نازککاری.
- زمان تحویل نهایی.
اما اینجا یک نکته وجود دارد. در قرارداد باید ذکر شود که اگر مالک اقساط را دیر داد، چه میشود؟
همچنین مجری باید توانایی خرید اعتباری را داشته باشد. مثلاً بتواند با اعتبار خود، مصالح را به صورت خرید چکی یا فروش اقساطی از بازار تهیه کند تا پروژه نخوابد.
فرمول محاسبه تعرفه
اگر بخواهیم یک فرمول کلی برای محاسبه حقالزحمه مجری (در روش درصدی) ارائه دهیم، به صورت زیر است:
Fee=(Total Cost−Land Price)×Percent age Fee = (Total Cost – Land Price) \ Percent age Fee=(Total Cost −Land Price)×Percent age
(در این فرمول، Fee حقالزحمه مهندس، Total Cost هزینه کل تمام شده پروژه، Land Price قیمت زمین (که کسر میشود) و Percent age درصد توافقی مدیریت است).
نقل قول:
“هزینه مهندس مجری، هزینه نیست؛ بیمهای است برای سرمایه شما. ساختمانی که بدون مجری ذیصلاح ساخته شود، شاید امروز ارزانتر تمام شود، اما فردا در برابر اولین زلزله یا هنگام فروش، صد برابر آن صرفهجویی را از جیب شما خارج خواهد کرد.”
جمعبندی و منبع
در نهایت، محاسبه هزینه مهندس مجری به نوع توافق شما بستگی دارد. اگر پروژه بزرگ است، روش مدیریت پیمان به نفع شماست چون مجری انگیزه دارد تا با پیدا کردن ارزانترین قیمت و مشاوره خرید صحیح، هزینهها را کم کند (چون پاداش صرفهجویی میگیرد). اما در پروژههای کوچک، تعرفه مقطوع رایجتر است. حتماً قبل از شروع، قیمت امروز خدمات مهندسی را از سازمان استان خود استعلام کنید.
منبع علمی:
برای مشاهده جداول دقیق تعرفهها و ضرایب منطقهای، باید به “شیوه نامه مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری) – پیوستهای مربوط به حقالزحمه خدمات مهندسی” که سالانه توسط شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور ابلاغ میشود، مراجعه نمایید.