مدیریت شرایط محیطی کارگاه، یکی از ارکان اصلی مدیریت پروژه است که اغلب نادیده گرفته میشود. رطوبت بیش از حد یا هوای آلوده در فضای بسته، نه تنها سلامت کارگران را به خطر میاندازد، بلکه میتواند کیفیت مصالح نازککاری را به شدت تنزل دهد. در اینجا بحث صلاحیت مجری مطرح میشود؛ آیا او صرفاً مسئول اجرای اسکلت است یا باید بر کیفیت هوای کارگاه نیز نظارت کند؟
بله، جزو وظایف تجهیز کارگاه و HSE است
مهندس مجری موظف است در چارچوب مبحث ۱۲ (ایمنی) و مدیریت کیفیت، بر سیستمهای تهویه موقت و رطوبتگیرها نظارت کند. این مسئولیت شامل اطمینان از خروج گازهای سمی (ناشی از بخاریها یا رنگ)، کنترل رطوبت برای جلوگیری از کپکزدگی مصالح و تأمین هوای تازه برای تنفس کارگران است.
۱. حفاظت از مصالح و سرمایه کارفرما
رطوبت قاتل خاموش مصالح ساختمانی است. اگر در فصول سرد یا مرطوب، سیستمهای رطوبتگیر فعال نباشند، گچها تبله کرده، چوبها تاب برداشته و رنگها طبله میکنند. این آسیبها مستقیماً هزینه تمام شده پروژه را افزایش میدهند زیرا نیاز به دوبارهکاری ایجاد میشود.
باید شد جلوگیری از ورود رطوبت به لایههای زیرین مصالح نازک کاری. مجری باید با بررسی جدول وزنی رطوبت مجاز مصالح و استفاده از دستگاههای سنجش رطوبت، از عدم بروز خصارت مالی مطمئن شود.
۲. حرف حساب: جنس جور کن، کارگرت رو خفه نکن!
ببین مهندس جان، قضیه فقط چهار تا آجر و تیرآهن نیست. وقتی داری برآورد هزینه ساخت میکنی، باید فکر تنفس کارگرت هم باشی. الان دیگه مثل قدیم نیست که بگی پنجرهها رو باز میذاریم هوا عوض شه. میری تو سایتها، استعلام قیمت میگیری برای جت هیتر یا فنهای تهویه. الان با خرید آنلاین و پیش فاکتور آنلاین راحت میتونی ارزانترین قیمت رو پیدا کنی. لازم نیست حتماً بری بازار آهن شادآباد یا آهن مکان بگردی، کلی فروشگاه معتبر هست که شرایط پرداخت خوب دارن، حتی فروش اقساطی یا خرید چکی. اگه تهویه نذاری و کارگرت مسموم بشه، دیه و داستانهاش بیچارهت میکنه. پس برو سراغ یه تامین کننده درست و حسابی، یه کاتالوگ بگیر، دو تا دستگاه بذار تو اون خرابشده که هوا بچرخه. اینجوری هم کارگر دعات میکنه، هم کار سریعتر پیش میره.
۳. ایمنی و بهداشت محیط کار (HSE)
تجمع گازهای ناشی از جوشکاری، برشکاری سنگ و یا خشک شدن بتن در فضاهای محبوس، خطرات جانی جدی دارد. طبق قوانین ایمنی، تجهیز کارگاه باید شامل سیستمهای تهویه مناسب باشد.
نیست قابل قبول که کارگران در محیطی مملو از گرد و غبار بدون تهویه کار کنند. مجری باید دستور تعویز فیلترهای هوا یا تعمیر فنهای خراب را صادر کند.
در نشریات ایمنی و بهداشت حرفهای (OSHA) آمده است: «کنترل خطرات هوابرد در سایتهای ساختمانی، نه یک انتخاب، بلکه یک الزام قانونی است. تهویه موقت موثرترین روش مهندسی برای کاهش غلظت آلایندهها و حفظ سلامت ریوی کارکنان در فضاهای محصور میباشد.»
۴. انتخاب و تأمین تجهیزات
مهندس مجری باید در انتخاب نوع سیستم تهویه به پیمانکار مشاوره دهد یا نظارت کند. آیا نیاز به مکندههای صنعتی است یا دمندههای هوای گرم؟ انتخاب صحیح بر اساس حجم فضا و نوع آلاینده انجام میشود. برای خرید این اقلام، بررسی لیست قیمت و مشخصات فنی دستگاهها ضروری است تا دستگاهی با توان مناسب خریداری شود. گاهی قیمت تحویل در محل یا ارسال فوری میتواند در تصمیمگیری برای جلوگیری از توقف کارگاه موثر باشد.
نتیجهگیری
کنترل رطوبت و تهویه، بخشی جداییناپذیر از وظایف مدیریتی و نظارتی مهندس مجری است. این امر نه تنها برای حفظ کیفیت مصالح نازک کاری و جلوگیری از دوبارهکاریهای پرهزینه ضروری است، بلکه تضمینکننده جان و سلامت انسانهایی است که در کارگاه مشغول به کار هستند.
منبع علمی:
برای مطالعه استانداردها و روشهای تهویه در حین ساخت و ساز، به مرجع زیر مراجعه کنید:
ASHRAE Standard 62.1-2019. Ventilation for Acceptable Indoor Air Quality. American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers.