یکی از پیچیدهترین مباحث در مدیریت پیمان و اجرای ساختمان، مسئله بیمه و مسئولیتهای ناشی از حوادث کار است. بسیاری از مالکان تصور میکنند که صرفاً با پرداخت حق بیمه به سازمان تأمین اجتماعی، تمام مسئولیتها از دوش آنها برداشته میشود. اما واقعیت اینجاست که مهندس عمران (مجری ذیصلاح) به عنوان فرمانده فنی کارگاه، نقشی حیاتی در کنترل و پایش وضعیت بیمهای افراد حاضر در سایت دارد. آیا مجری فقط باید بر نحوه آرماتوربندی نظارت کند یا اینکه لیست بیمه کارگران هم جزو وظایف اوست؟ در این مقاله این موضوع حساس را واکاوی میکنیم.
بله، مهندس مجری دخالت مستقیم و حیاتی دارد. اگرچه پرداخت حق بیمه (کارفرما یا پیمانکار جزء) ممکن است وظیفه مالی مالک باشد، اما کنترل اینکه هیچ کارگری بدون پوشش بیمهای وارد کارگاه نشود، وظیفه قطعی مجری است. مجری باید لیست کارگران را با لیست بیمه تطبیق دهد، زیرا در صورت بروز حادثه، قانون مجری را به عنوان “مسئول ایمنی کارگاه” میشناسد و نداشتن بیمه، تبعات کیفری سنگینی برای او خواهد داشت.
بیمه؛ هزینه سربار یا سرمایهگذاری ضروری؟
در نگاه اول، بیمه کردن کارگران فصلی یا روزمزد باعث افزایش هزینه تمام شده پروژه میشود.
مالک ممکن است هنگام برآورد هزینه ساخت، مبالغ بیمه را نادیده بگیرد تا سود بیشتری کسب کند.
اما یک حادثه کوچک میتواند هزینهای معادل کل سود پروژه روی دست سازنده بگذارد.
مجری باید در همان ابتدای کار و در مرحله تجهیز کارگاه، سازوکاری تعریف کند که ورود هر نیروی جدید منوط به ارائه مدارک هویتی و صدور بیمه باشد.
امروزه با توجه به قیمت روز دیه و هزینههای درمانی، ریسک کردن روی کارگر بدون بیمه، خودکشی اقتصادی است.
بسیاری از پیمانکاران جزء سعی میکند که برای فرار از حق بیمه، کارگران را پنهانی وارد کارگاه کنند.
اینجا وظیفه مجری است که با مشاوره فنی و حقوقی دقیق به مالک، او را مجاب کند که خرید آنلاین یک بیمه نامه مسئولیت مدنی (بینام) در کنار بیمه تأمین اجتماعی، واجبتر از خرید میلگرد است.
شوخیبردار نیست داداش!
ببین رفیق، بذار پوستکنده بگم. کارگاه ساختمونی میدون جنگه! آهن پاره، آجر، سیمان، هر کدومش یه خطره. حالا فکر کن یه کارگر ساده، زبونم لال، از رو داربست لیز بخوره بیفته. اگه بیمه نداشته باشه، میدونی چی میشه؟ زندگیت میره رو هوا! مالک میگه “من پول دادم به مجری”، مجری میگه “من گفتم بیمه کنن”. آخرش کی گیر میفته؟ جفتتون. پس نگو “حالا این یه روز میاد کار میکنه میره چیزی نمیشه”. حادثه خبر نمیکنه. اون مهندسی که میاد بهت گیر میده میگه لیست بیمه رو رد کن، دشمنت نیست، داره نجاتت میده از بدبختی. پس دو زار خرج کن، بیمه مسئولیت بگیر، شب راحت سرتو بذار رو بالش. وگرنه فردا باید پلههای دادگاه رو گز کنی، اونم با این وضعیت گرونی دیه که سر به فلک کشیده!
مدیریت ریسک و کنترل لیستها
مجری باید به صورت دورهای از تمام پیمانکاران جزء (مثل اسکلتکار، لولهکش، گچکار) مفاصا حساب بیمه بخواهد.
در قراردادهای مدیریت پیمان، معمولاً بندی وجود دارد که پرداخت صورتوضعیت پیمانکاران منوط به ارائه لیست بیمه ماهانه است.
حتی اگر مصالح را با ارزانترین قیمت و از طریق فروش ویژه تهیه کرده باشید، یک شکایت اداره کار بابت عدم پرداخت حق بیمه میتواند جریمهای چند برابر تخفیفهای گرفته شده به شما تحمیل کند.
در اینجا یک نکته ظریف وجود دارد: برخی تصور میکنند بیمه مسئولیت مدنی جایگزین بیمه تأمین اجتماعی است. این یک اشتباه بزرگ است.
بیمه تأمین اجتماعی یک الزام قانونی برای بازنشستگی و درمان است، اما بیمه مسئولیت برای جبران “خصارت” ناشی از حوادث است.
مجری باید بداند که بازرسان بیمه سرزده وارد کارگاه میشود و اگر لیست مغایرت داشته باشد، جریمه سنگینی مینویسد
لذا کنترل ورود و خروج افراد و تطبیق آن با لیست بیمه، جزو وظایف مدیریتی مهندس مجری است.
نقل قول تخصصی:
“بر اساس ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی، در مواردی که انجام کار به طور مقاطعه (پیمانکاری) به اشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار میشود، کارفرما باید در قراردادی که منعقد میکند مقاطعهکار را متعهد نماید که کارکنان خود و همچنین کارکنان مقاطعهکاران فرعی را نزد سازمان تأمین اجتماعی بیمه نماید و کل حق بیمه را بپردازد.”
اهمیت مستندسازی برای مجری
مجری باهوش کسی است که تمامی مکاتبات مربوط به بیمه را مستند کند.
اگر مالکی از بیمه کردن کارگران طفره رفت، مجری باید کتباً به او اخطار دهد و دستور توقف کار صادر کند.
حتی در زمان خرید مصالح و تامین مصالح پروژه، اگر راننده کامیونی برای تخلیه بار وارد کارگاه میشود، باید تحت پوشش بیمه شخص ثالث خودروی خود یا بیمه مسئولیت کارگاه باشد.
این جزئیات شاید ریز به نظر برسد، اما ظمانت امنیت شغلی مهندس است.
منبع علمی
برای مطالعه دقیقتر در مورد قوانین بیمه در پروژههای عمرانی، به “قانون تأمین اجتماعی (به ویژه ماده ۳۸)” و “مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا)” مراجعه کنید که مسئولیتهای ایمنی و بیمهای را شرح دادهاند.