بسیاری از مالکین و سرمایهگذاران تصور میکنند که وظیفه مجری ذیصلاح تنها محدود به بتنریزی، تیرآهن و دیوارچینی است. آنها فکر میکنند وقتی سفتکاری تمام شد، کار مجری هم تمام شده و حالا نوبت “لوله کش” و “برقکار” است که هر طور دلشان خواست عمل کنند. اما این بزرگترین اشتباهی است که میتوان در ساختوساز مرتکب شد. ساختمان بدون سازه میریزد، اما ساختمان بدون تاسیسات اصلاً “قابل سکونت” نیست. سوال اصلی اینجاست: آیا مجری (که اغلب مهندس عمران یا معماری است) صلاحیتی برای دخالت در کار تخصصی تاسیسات مکانیکی و برقی دارد؟
بله، قطعاً. اگرچه طراحی تاسیسات بر عهده مهندس طراح تاسیسات و نظارت عالیه بر عهده ناظر تاسیسات است، اما مسئولیت حقوقی صحت اجرا و هماهنگی نهایی تمام بخشهای ساختمان (از جمله برق و مکانیک) با شخص مجری ذیصلاح است. مجری موظف است از پیمانکاران جزء ماهر استفاده کند و کیفیت کار آنها را تایید نماید؛ چرا که در شناسنامه فنی ملکی، امضای مجری پای تمام صفحات (سازه، معماری، مکانیک و برق) درج میشود.
مدیریت خرید
یکی از وظایف کلیدی مجری در بخش تاسیسات، مدیریت تهیه مصالح است. بازار تاسیسات، بازاری پر از اجناس تقلبی و بیکیفیت است. مجری وظیفه دارد برای خرید لوله، اتصالات، سیم و کابل، اقدام به استعلام قیمت از چندین منبع معتبر کند.
یک مجری حرفهای هرگز اسیر دلالان نمیشود. او تلاش میکند با خرید مستقیم از کارخانه یا نمایندگیهای اصلی، واسطهها را حذف کند تا هم از اصالت کالا مطمئن شود و هم هزینهها را کاهش دهد. گرفتن لیست قیمت به روز و مقایسه آن با بودجه پروژه، هنر مجری است.
اما متاسفانه برخی مجریان کمتجربه، صرفاً به دنبال جنس ارزان هستند و توجهی به مشخصات فنی و استاندارد بودن لولهها ندارد.
این سهلانگاری میتواند باعث ترکیدگی لولهها یا “اتسالی” برق در سالهای آینده شود.
داداش! لوله رو نذار تو دیوار و فرار کن!
ببین مهندس جان، قربون شکل ماهت، اینکه بگی “من عُمران خوندم، از برق و لوله سر در نمیارم” فقط بهونهست واسه از زیر کار در رفتن. فردا اگه لوله فاضلاب تو سقف همسایه پایینی نم بده، یا کلید پریز جرقه بزنه بزنه سیاه کنه دیوارو، یقه تو رو میگیرن نه یقه لولهکش رو. لولهکش پولشو میگیره میره پی کارش، تویی که اسمت پای پروانهست. پس حواستو جمع کن، نذار لولهکش هر آشغالی رو کار کرد، بگی باشه. بالا سرش وایسا، چک کن ببین چسب رو درست میزنه؟ شیب لوله درسته؟ اگه ول کنی به امون خدا، بعداً باید کل حموم دستشویی رو بکنی تا یه نشتی رو پیدا کنی. خود دانی!
تداخل سازه و تاسیسات
بزرگترین چالش در اجرا، عبور لولههای تاسیساتی از میان اعضای سازهای است. بسیار دیده شده که لولهکش برای عبور لوله فاضلاب، تیرچه بتنی را شکسته یا میلگرد تیر را قطع کرده است.
در اینجا نقش مجری حیاتی است. او باید قبل از شروع لولهکشی، مسیرها را بررسی کند و اجازه ندهد تاسیسات به سازه “سدمه” بزند.
همچنین در مرحله تجهیز کارگاه، باید محل نگهداری لولههای پلیمری دور از نور خورشید باشد، زیرا اشعه UV عمر آنها را کم میکند. پیمانکاران جزء باید زیر نظر مجری فعالیت کنند.
متاسفانه در برخی پروژهها، لولهکش و برقکار بدون هماهنگی با مجری کار خودشان را انجام میدهد.
نقل قول تخصصی:
“تفکیک مسئولیتها در نظام مهندسی به معنای جزیرهای عمل کردن نیست. مجری ساختمان به عنوان رهبر تیم اجرایی (Project Manager)، مسئولیت یکپارچگی سیستمها (System Integration) را بر عهده دارد. یک ساختمان با بهترین اسکلت، اگر تاسیسات ضعیفی داشته باشد، از نظر بهرهبرداری و آسایش حرارتی، یک سازه شکست خورده محسوب میشود.”
منبع علمی
شرح وظایف دقیق مجری در خصوص کنترل کیفیت مصالح تاسیساتی و نظارت بر پیمانکاران جزء، در “مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری)” و همچنین “نشریه ۱۲۸ سازمان برنامه و بودجه (مشخصات فنی عمومی تاسیسات مکانیکی)” که مرجع استانداردهای اجرایی است، ذکر شده است.