بسیاری از سرمایهگذاران تصور میکنند که مهندس ساختمان تنها وظیفهاش امضای نقشهها و نظارت بر خم کردن میلگردهاست. اما واقعیت این است که در پروژههای امروزی، مهندسی که دید اقتصادی نداشته باشد، نیمی از مهارتش فلج است. آیا تا به حال فکر کردهاید که چرا دو ساختمان مشابه در یک محله، با اختلاف قیمت فاحش ساخته میشوند؟ پاسخ در مدیریت منابع و کنترل هزینهها توسط یک مجری کاربلد نهفته است. مهندس مجری میتواند جلوی نشتیهای نامرئی بودجه را بگیرد و پروژه را نجات دهد.
بله، مهندس مجری نقش بسیار پررنگی در کنترل هزینهها دارد. این کنترل از طریق ۱. مدیریت خرید مصالح (حذف واسطهها و خرید به قیمت واقعی)، ۲. جلوگیری از پرت مصالح (بهینهسازی برشها و مصرف)، ۳. مدیریت زمان (جلوگیری از تورم ناشی از تاخیر) و ۴. انتخاب روشهای اجرایی بهینه (تغییر روش ساخت برای کاهش هزینه) اعمال میشود.
۱. خرید هوشمندانه
اولین جایی که مهندس مجری میتواند هنرنمایی کند، مرحله تامین مصالح پروژه است. بازارهای ساختمانی پر از نوسان است و خرید اشتباه میتواند کمر پروژه را بشکند.
مجری موظف است با رصد دائمی بازار، لیست قیمت روزانه آهن و بتن را چک کند. او نباید به اولین فروشنده اکتفا کند، بلکه باید با استعلام قیمت از چندین منبع و تلاش برای خرید مستقیم از کارخانه، دست دلالان را کوتاه کند.
فرض کنید برای خرید میلگرد، به جای خرید از خردهفروش محلی، مجری اقدام به خرید ظرفیتی از بورس کالا کند؛ همین یک حرکت میتواند هزینه تمام شده اسکلت را تا ۱۰ درصد کاهش دهد. همچنین توجه به نوسانات قیمت و پیشبینی زمان گرانی، به مالک کمک میکند تا مصالح را در زمان طلایی انبار کند.
۲. جلوگیری از “سرفه جویی” و هدر رفت منابع
کنترل هزینه فقط ارزان خریدن نیست، بلکه درست مصرف کردن است. مهندس مجری با محاسبه دقیق، میتواند جلوی دور ریختن مصالح را بگیرد.
برای مثال در برش میلگردها، اگر نقشه برش (Cutting Sheet) دقیقی وجود نداشته باشد، تلی از ضایعات آهن روی دست مالک میماند. مهندس مجری با برآورد هزینه ساخت و مدیریت فنی، این ضایعات را به حداقل میرساند. استفاده از روشهای نوین مثل جوش سربهسر (فورجینگ) یا کوپلر به جای اورلپ (همپوشانی) میلگرد، یکی از راههای علمی برای کاهش مصرف فولاد است که مستقیماً توسط مجری پیشنهاد و اجرا میشود.
حاجی! پولت علف خرس نیست!
ببین قربونت برم، ساختمون سازی شوخی نیست که هی دست کنی تو جیبت پول بدی و ندونی کجا میره. اگه مهندس مجری بالاسر کارت نباشه، کارگرا و اوستا بناها جوری واست خرج میتراشن که نفهمی از کجا خوردی. یه روز میگن سیمان کمه، فردا میگن گچ تموم شد. نصف مصالحتم که زیر دست و پا له میشه میره پی کارش. ولی اگه یه مهندسِ دلسوز داشته باشی، مو رو از ماست میکشه بیرون. نمیذاره یه آجر حروم بشه. پس نگو مهندس هزینه اضافیه، مهندس عینِ گاوصندوقه واسه پولت. اگه نباشه، جیبتو خالی میکنن و آخرشم یه ساختمون کج و کوله تحویلت میدن.
۳. مدیریت زمان برابر است با حفظ سرمایه
در کشوری که تورم وجود دارد، هر روز تاخیر یعنی ضرر خالص. تیمهای اجرایی و پیمانکاران جزء در صورتی که درست مدیریت نشود، کار را طول میدهند.
مهندس و مالک در ابتدای پروژه با هم جلسه میگذارد.
مجری با زمانبندی دقیق (CPM)، مطمئن میشود که پروژه در سریعترین زمان ممکن به بهرهبرداری میرسد و از افزایش قیمتهای سالانه در امان میماند. برگزاری مذایده بین پیمانکاران جزء برای انتخاب منصفانهترین قیمت دستمزد نیز از وظایف مجری است.
نقل قول تخصصی:
“مهندسی ارزش (Value Engineering) در کارگاه ساختمانی یعنی دستیابی به کیفیت مطلوب با کمترین هزینه ممکن. مهندس مجری، مدیر اجرایی این فرآیند است و باید بتواند تعادل ظریفی بین کیفیت استاندارد و بودجه محدود مالک برقرار کند.”
منبع علمی
اصول مدیریت هزینه و نقش مدیران اجرایی در اقتصاد پروژه، در استاندارد جهانی مدیریت پروژه (PMBOK) در بخش مدیریت هزینه پروژه (Project Cost Management) و همچنین در “مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا)” که به صورت غیرمستقیم به حفظ منابع و تجهیز کارگاه بهینه اشاره دارد، مورد بحث قرار گرفته است.