یکی از بزرگترین معضلات در صنعت ساختمان، ورود مصالح غیراستاندارد و بیکیفیت به کارگاههاست. گاهی اوقات مالکین برای کاهش هزینه تمام شده پروژه، تمایل به خرید ارزانترین متریال موجود در بازار دارند. در این میان، مهندس مجری در موقعیت حساسی قرار میگیرد: آیا باید سکوت کند تا کار پیش برود، یا وظیفه قانونی و اخلاقی دارد که جلوی استفاده از این مصالح را بگیرد؟ این تصمیمگیری مرز بین یک ساختمان ایمن و یک سازه پرخطر را تعیین میکند.
بله، بدون شک. یکی از اصلیترین وظایف مهندس مجری ذیصلاح، کنترل کیفی مصالح ورودی به کارگاه است. مجری قانوناً موظف است از ورود و استفاده از هرگونه مصالحی که فاقد استاندارد ملی بوده یا با مشخصات فنی نقشهها مغایرت دارد، جلوگیری کرده و آنها را از کارگاه خارج کند (مرجوع نماید).
فرآیند خرید و کنترل کیفیت
کنترل کیفیت از لحظه سفارشگذاری شروع میشود، نه زمان تخلیه بار. مجری باید به مالک مشاوره دهد تا از منابع معتبر خرید کند.
بررسی لیست قیمت و مقایسه آن با کیفیت، اولین قدم است.
اگر مالک بدون مشورت مجری، اقدام به خرید میلگرد با ارزانترین قیمت از یک دلال ناشناس کند، احتمال اینکه بار زنگزده یا سبکبار (غیر استاندارد) باشد، زیاد است.
مجری باید پیشنهاد دهد که استعلام قیمت از مراجع معتبر مثل بازار آهن شادآباد گرفته شود و ترجیحاً خرید مستقیم از کارخانه صورت پذیرد.
حتی اگر خرید به صورت سفارش آنلاین از یک فروشگاه معتبر انجام شود، باز هم مجری باید در زمان تخلیه، بار را با برگه آنالیز و نمونههای استاندارد چک کند.
اینجاست که عدم انتباق مشخصات فنی با بار ارسالی مشخص میشود.
نقش نظارتی و تعامل با ناظر
مجری در این مسیر تنها نیست. مهندس ناظر نیز وظیفه دارد بر کیفیت مصالح نظارت عالیه داشته باشد.
اما مسئولیت مستقیم اجرا و تایید اولیه با مجری است.
اگر مجری مصالح نامرغوب را تایید کند و در ساختمان استفاده شود، ناظر میتواند دستور تخریب بدهد که ضرر هنگفتی به پروژه میزند.
بنابراین، هماهنگی بین مهندس مجری و ناظر در تایید متریال ضروری است.
مصالح نامرغوب وقتی وارد کارگاه شد، کارگران نباید استفاده کنند.
مجری باید جرات رد کردن بار را داشته باشد، حتی اگر پیمانکار ناراحت شود.
تعارف رو بذار کنار مهندس!
ببین رفیق، تو کارگاه جای تعارف تیکه پاره کردن نیست. اگه دیدی صاحبکار رفته یه مشت آتوآشغال خریده آورده ریخته تو ملک، نگو “حالا زشته، دلش میشکنه”. محکم وایسا بگو “این بار باید برگرده”. اگه فردا سقف اومد پایین، کسی نمیگه “آخی صاحبکار پول نداشت”، همه یقه تو رو میگیرن که چرا گذاشتی این جنس بنجل کار بشه. پس اگه دیدی سیمانش سنگ شده یا تیرآهنش تاب داره، همون دم در باربری برش گردون. بذار الان دو تا داد و بیداد بشنوی، بهتر از اینه که فردا تو دادگاه پلهها رو بالا پایین کنی. چشمپوشی کنی، خودت رفتی ته چاه.
پیامدهای استفاده از مصالح ضعیف
استفاده از مصالح بیکیفیت شاید در نگاه اول باعث صرفهجویی شود، اما در درازمدت هزینههای تعمیر و نگهداری را چند برابر میکند.
عدم استفاده از مصالحی که برند معتبر دارند، باعث افت شدید کیفیت ساختمان میشود.
برای مثال، لولههای تاسیساتی بیکیفیت پس از مدتی میترکند و تمام نازککاری را از بین میبرند.
هیچ توجیحی برای استفاده از مصالح غیر استاندارد پذیرفته نیست.
مجری باید مالک را قانع کند که تامین مصالح پروژه از منابع استاندارد، نوعی سرمایهگذاری است.
پیمانکاران جزء معمولاً دوست دارد مصالح ارزان باشد تا سود بیشتر ببرد.
نقل قول تخصصی:
“بر اساس بند ۱۲-۱-۵ مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان، کلیه مصالح و فرآوردههای ساختمانی مورد استفاده باید دارای نشان استاندارد ملی ایران باشند و استفاده از مصالح فاقد استاندارد یا غیرمنطبق با مشخصات فنی، تخلف محسوب شده و مسئولیت جبران خسارات وارده بر عهده سازنده و مجری ذیصلاح خواهد بود.”
منبع علمی
برای بررسی دقیقتر استانداردهای مصالح و نحوه پذیرش یا رد آنها در کارگاه، میتوانید به “مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (مصالح و فرآوردههای ساختمانی)” و همچنین “نشریه ۵۵ (مشخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی)” فصل مربوط به کنترل کیفیت مصالح مراجعه نمایید.